Περάσαμε την Κίνα και την Ινδία σε παραγωγικότητα ή κάτι άλλο συμβαίνει;

Όταν βλέπουμε τίτλους του τύπου «η Ελλάδα ξεπερνά την Κίνα και την Ινδία», το πρώτο πράγμα που πρέπει να ρωτάμε είναι ένα: Τι ακριβώς ξεπέρασε; Αν η απάντηση είναι «τον PMI αυτού του μήνα», τότε ξέρουμε απλώς ότι η ελληνική μεταποίηση εμφάνισε ισχυρότερη βελτίωση σε σχέση με τον δικό της προηγούμενο μήνα και μόνο αυτό…

Όλα τα υπόλοιπα, αν δεν συνοδεύονται από πραγματικά στοιχεία παραγωγής, επενδύσεων, εξαγωγών, βιομηχανικής προστιθέμενης αξίας και παραγωγικότητας, είναι ένας πολύ ωραίος τρόπος να βάλεις μια μικρή οικονομία δίπλα σε ένα βιομηχανικό μεγαθήριο και να ανακοινώσεις ότι κέρδισε επειδή το δικό της κοντέρ ανέβηκε γρηγορότερα. Δεν κέρδισε τον αγώνα. Απλώς πάτησε περισσότερο γκάζι σε σχέση με το πόσο αργά πήγαινε πριν…

Άρθρο του Μιχάλη Χαιρετάκη

Βλέπεις έναν πίνακα όπου η Ελλάδα έχει PMI 54,5 και η Κίνα 50,8. Αν δεν ξέρεις τι μετρά ο δείκτης, το συμπέρασμα έρχεται σχεδόν μόνο του: «Η Ελλάδα πάει καλύτερα από την Κίνα». Όχι. Δεν λέει αυτό ο PMI.

Ο PMI δεν μετρά πόσα πράγματα παρήγαγε μια χώρα. Δεν μετρά πόσο μεγάλη είναι η βιομηχανία της. Δεν μετρά παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο. Και το 54,5 δεν σημαίνει ότι η παραγωγή αυξήθηκε κατά 4,5%. Ο PMI προκύπτει από μηνιαία έρευνα επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις απαντούν αν βασικά στοιχεία της δραστηριότητάς τους, όπως η παραγωγή, οι νέες παραγγελίες, η απασχόληση, οι χρόνοι παράδοσης και τα αποθέματα, βελτιώθηκαν, έμειναν ίδια ή χειροτέρεψαν σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Από αυτές τις απαντήσεις κατασκευάζονται επιμέρους diffusion indices και ο συνολικός PMI. Το 50 είναι το ουδέτερο σημείο: πάνω από 50 δείχνει συνολικά επέκταση, κάτω από 50 συρρίκνωση. Το 54,5 όμως δεν σημαίνει +4,5% παραγωγή.

Μέχρι εδώ όλα καλά. Το μπέρδεμα αρχίζει όταν παίρνουμε αυτή την πληροφορία και την παρουσιάζουμε σαν κατάταξη οικονομικής ισχύος. Φανταστείτε δύο εργοστάσια. Το ελληνικό εργοστάσιο είναι μικρό και παράγει 1.000 καρέκλες τον μήνα. Το κινεζικό είναι τεράστιο και παράγει 10.000.000 καρέκλες.

Τον επόμενο μήνα το ελληνικό εργοστάσιο πάει λίγο καλύτερα με 1100 καρέκλες. Έχει περισσότερες παραγγελίες, δουλεύουν περισσότεροι προμηθευτές, αυξάνεται η δραστηριότητα. Οι περισσότεροι υπεύθυνοι που ερωτώνται απαντούν «καλύτερα από τον προηγούμενο μήνα». Στην Κίνα η βιομηχανία επίσης μεγαλώνει 10.001.100, αλλά η αλλαγή σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα είναι πιο ήπια. Περισσότερες επιχειρήσεις απαντούν «περίπου τα ίδια» και λιγότερες «καλύτερα». Έτσι είναι απολύτως δυνατό η Ελλάδα να εμφανίσει PMI 54,5 και η Κίνα 50,8 ενώ στην πραγματικότητα η αύξηση στο κινέζικο εργοστάσιο ήταν όση όλη η παραγωγή του ελληνικού.

Τι μάθαμε από αυτό; Ότι αυτή τη συγκεκριμένη περίοδο η βελτίωση είναι πιο διαδεδομένη στις ελληνικές επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην έρευνα. Δεν μάθαμε ότι η Ελλάδα παρήγαγε περισσότερα από την Κίνα. Δεν μάθαμε ότι έγινε παραγωγικότερη από την Κίνα. Δεν μάθαμε ούτε καν ότι πρόσθεσε μεγαλύτερο απόλυτο όγκο παραγωγής.

Το κινεζικό εργοστάσιο θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή του από 10.000.000 σε 10.050.000 καρέκλες, δηλαδή να προσθέσει 50.000 καρέκλες μέσα σε έναν μήνα, και το ελληνικό από 1.000 σε 1.030, δηλαδή μόλις 30. Παρόλα αυτά, ο ελληνικός PMI θα μπορούσε να είναι υψηλότερος. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβει κάποιος πριν κοιτάξει οποιονδήποτε πίνακα PMI.

Τώρα πάμε στο δεύτερο και πιο ενδιαφέρον. Φαντάσου ότι δουλεύεις και κάθε μήνα καταφέρνεις να βάζεις 10 ευρώ στην άκρη. Δεν είναι πολλά, αλλά τα βάζεις σταθερά. Μετά από είκοσι μήνες έχεις μαζέψει 200 ευρώ. Ξαφνικά απολύεσαι.

Για έξι μήνες δεν βάζεις τίποτα στην άκρη. Αντίθετα, αρχίζεις να τρως από τα 200 ευρώ που είχες μαζέψει για να πληρώνεις λογαριασμούς. Μετά βρίσκεις μια καινούργια δουλειά, αλλά είναι πολύ χειρότερη. Παλιά αποταμίευες 10 ευρώ τον μήνα. Τώρα μπορείς να βάλεις στην άκρη μόλις 2.

Αν σε ρωτήσω «είσαι καλύτερα από τον προηγούμενο μήνα;», η απάντηση είναι ναι. Τον προηγούμενο μήνα έβαζες μηδέν. Τώρα βάζεις δύο ευρώ. Υπάρχει βελτίωση. Αν όμως σε ρωτήσω «είσαι καλύτερα από πριν χάσεις τη δουλειά σου;», η απάντηση είναι προφανώς όχι. Τότε έβαζες 10 ευρώ στην άκρη, τώρα βάζεις 2 και στο μεταξύ έχεις φάει και τις προηγούμενες αποταμιεύσεις σου.

Αυτό είναι το σημείο που μπορεί να κρυφτεί πίσω από έναν πολύ ωραίο ανοδικό δείκτη. Η κατάσταση μπορεί να βελτιώνεται γρήγορα σε σχέση με έναν άθλιο προηγούμενο μήνα και να παραμένει ταυτόχρονα πολύ χειρότερη από εκεί που βρισκόταν πριν από την πτώση.

Εδώ υπάρχει μια άλλη παγίδα, διαφορετική από το κλασικό φαινόμενο της χαμηλής βάσης. Ο PMI συγκρίνει τις σημερινές συνθήκες με τον προηγούμενο μήνα, αλλά από μόνος του δεν σου λέει σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η πραγματική παραγωγή. Μια βιομηχανία μπορεί κάποτε να παρήγαγε 1.000 μονάδες, να καταρρεύσει στις 400 και μετά να αρχίσει να ανεβαίνει: 450, 500, 550, 600. Για πολλούς συνεχόμενους μήνες οι επιχειρήσεις μπορούν απολύτως σωστά να δηλώνουν ότι η κατάσταση βελτιώνεται και ο PMI να βρίσκεται πάνω από το 50. Αυτό όμως δεν αλλάζει το γεγονός ότι η παραγωγή βρίσκεται ακόμη στις 600 μονάδες, πολύ κάτω από τις παλιές 1.000. Ο PMI δεν λέει ψέματα. Απλώς απαντά σε άλλη ερώτηση: “πηγαίνουμε καλύτερα από τον προηγούμενο μήνα;” και όχι “πού βρισκόμαστε σε σχέση με το παλιό επίπεδο παραγωγής;”.

Μόνο που πριν από την καταστροφή ήταν στα 100 και τώρα βρίσκεται ακόμη στα 40. Αν κοιτάξεις μόνο την τελευταία αύξηση, βλέπεις έκρηξη. Αν κοιτάξεις ολόκληρη τη διαδρομή, βλέπεις ότι ο άνθρωπος ακόμη προσπαθεί να ξαναφτάσει εκεί που βρισκόταν.

Αυτό συνέβη σε τεράστια κλίμακα το 2020. Όταν η οικονομική δραστηριότητα σταμάτησε απότομα, οι δείκτες κατέρρευσαν. Όταν άρχισαν ξανά να ανοίγουν εργοστάσια, να φεύγουν παραγγελίες και να κινούνται οι μεταφορές, οι δείκτες εκτινάχθηκαν. Αυτό ήταν πραγματική ανάκαμψη. Δεν ήταν όμως απόδειξη ότι ξαφνικά δημιουργήθηκε κάποια καινούργια βιομηχανική υπερδύναμη.

Ένα ακόμη παράδειγμα κάνει το πρόβλημα σχεδόν γελοίο. Εσύ καταφέρνεις συνήθως να αποταμιεύεις 10 ευρώ τον μήνα. Κάποιον μήνα κόβεις μερικούς καφέδες και βάζεις στην άκρη 15 ευρώ. Η αποταμίευσή σου αυξήθηκε κατά 50%.

Δίπλα σου ένας δισεκατομμυριούχος συνήθως προσθέτει στην περιουσία του 1.000.000 ευρώ τον μήνα. Αυτόν τον μήνα προσθέτει 1.005.000. Η δική του αύξηση είναι μόλις 0,5%. Αν φτιάξεις κατάταξη αποκλειστικά με βάση το ποιος είχε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία βελτίωση, τον έχεις διαλύσει. 50% εσύ. 0,5% αυτός. Μόνο που εσύ έβγαλες 5 ευρώ παραπάνω και εκείνος 5.000.

Αν το γράφημα γράφει «Ο εργαζόμενος αναπτύσσεται 100 φορές ταχύτερα από τον δισεκατομμυριούχο», μαθηματικά μπορείς να καταλάβεις από πού βγήκε η εντύπωση. Οικονομικά όμως η εικόνα που δημιουργείται είναι για γέλια.

Με τον PMI συμβαίνει κάτι παρόμοιο όταν τον βάζουμε να απαντήσει σε ερώτηση για την οποία δεν φτιάχτηκε. Είναι πολύ χρήσιμος για να δεις αν μια αγορά επιταχύνεται, φρενάρει, επεκτείνεται ή συρρικνώνεται. Μπορεί να σε προειδοποιήσει πολύ γρήγορα ότι κάτι αλλάζει.

Δεν είναι πίνακας του ποιος παράγει περισσότερο. Δεν είναι μέτρηση της συνολικής βιομηχανικής δύναμης. Δεν είναι δείκτης παραγωγικότητας. Και μια χώρα με PMI 55 δεν «νικά» οικονομικά μια χώρα με PMI 51, όπως ένας άνθρωπος που αύξησε τις οικονομίες του από 10 σε 15 ευρώ δεν έγινε πλουσιότερος από κάποιον που έβαλε αυτόν τον μήνα στην τράπεζα ένα εκατομμύριο.

Γι’ αυτό όταν βλέπουμε τίτλους του τύπου «η Ελλάδα ξεπερνά την Κίνα και την Ινδία», το πρώτο πράγμα που πρέπει να ρωτάμε είναι ένα: Τι ακριβώς ξεπέρασε; Αν η απάντηση είναι «τον PMI αυτού του μήνα», τότε ξέρουμε απλώς ότι η ελληνική μεταποίηση εμφάνισε ισχυρότερη βελτίωση σε σχέση με τον δικό της προηγούμενο μήνα. Μέχρι εκεί.

Όλα τα υπόλοιπα, αν δεν συνοδεύονται από πραγματικά στοιχεία παραγωγής, επενδύσεων, εξαγωγών, βιομηχανικής προστιθέμενης αξίας και παραγωγικότητας, είναι ένας πολύ ωραίος τρόπος να βάλεις μια μικρή οικονομία δίπλα σε ένα βιομηχανικό μεγαθήριο και να ανακοινώσεις ότι κέρδισε επειδή το δικό της κοντέρ ανέβηκε γρηγορότερα. Δεν κέρδισε τον αγώνα. Απλώς πάτησε περισσότερο γκάζι σε σχέση με το πόσο αργά πήγαινε πριν.

Σχολιάστε το άρθρο μας

Αναδημοσιεύστε το ΠΑΝΤΑ με ενεργό link της πηγής.

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου.  To ιστολόγιο μας δεν υιοθετεί τις απόψεις των αρθρογράφων, ούτε ταυτίζεται με τα θέματα που αναδημοσιεύει από άλλες ενημερωτικές ιστοσελίδες και δεν ευθύνεται για την εγκυρότητα, την αξιοπιστία και το περιεχόμενό τους.

Ακολουθήστε το ellinikiafipnisis.com 

στο Facebook…

στο Twitter

στο Viber

στο Telegram

στο GAB…

κοινοποιήστε το και στους φίλους σας!