Η προπαγάνδα δεν είναι κάτι που έγινε μόνο στη ναζιστική Γερμανία ή στη Σοβιετική Ένωση. Η προπαγάνδα είναι εδώ, τώρα, κάθε μέρα, στην τηλεόραση σου, στο κινητό σου, στα social media σου. Και το χειρότερο; Δεν την αναγνωρίζεις, γιατί έχει γίνει τόσο εξελιγμένη που φαίνεται σαν «ενημέρωση»…
Τα ΜΜΕ δεν σου λένε «πίστεψε αυτό» – σου δείχνουν συγκεκριμένες εικόνες, σου επαναλαμβάνουν συγκεκριμένες λέξεις, σου φέρνουν συγκεκριμένους «ειδικούς» – και σιγά-σιγά, χωρίς να το καταλάβεις, το μυαλό σου διαμορφώνεται. Και όταν το συνειδητοποιήσεις ότι σε χειραγώγησαν, ο πόλεμος έχει ήδη γίνει. Οι νεκροί έχουν ήδη θαφτεί. Και το επόμενο αφήγημα έχει ήδη αρχίσει.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ζωχιός – Ψυχολόγος
Δεν χρειάζονται μόνο όπλα για να ξεκινήσει ένας πόλεμος. Χρειάζεται κάτι πολύ πιο ισχυρό: η συγκατάθεση των μαζών. Και αυτή η συγκατάθεση δεν έρχεται από μόνη της – κατασκευάζεται. Μέσα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, μέσα από την προπαγάνδα, μέσα από την επανάληψη του ίδιου αφηγήματος ξανά και ξανά μέχρι να γίνει «αλήθεια». Και όταν τα ΜΜΕ γίνονται εργαλεία των ισχυρών, δεν πληροφορούν – χειραγωγούν. Δεν αναφέρουν γεγονότα – κατασκευάζουν πραγματικότητες. Και το έχουμε δει. Το είδαμε στη Γιουγκοσλαβία, το είδαμε στο Ιράκ, το είδαμε στη Λιβύη – και το βλέπουμε τώρα στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος δεν ξεκινάει στο πεδίο της μάχης. Ξεκινάει στα τηλεοπτικά στούντιο.
Το 1999, το CNN και τα δυτικά ΜΜΕ έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία της συναίνεσης για τον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας από το ΝΑΤΟ. Οι εικόνες που έδειχναν, οι τίτλοι που επέλεγαν, οι «ειδικοί» που προσκαλούσαν – όλα κατασκευασμένα για να δημιουργήσουν μια αφήγηση: «Ο Μιλόσεβιτς είναι ο νέος Χίτλερ. Οι Σέρβοι κάνουν γενοκτονία. Πρέπει να επέμβουμε ανθρωπιστικά». Και ο κόσμος το πίστεψε. Γιατί ποιος θα αμφισβητούσε το CNN; Ποιος θα έλεγε «όχι» σε μια «ανθρωπιστική επέμβαση»;
Αλλά η αλήθεια που βγήκε χρόνια αργότερα ήταν διαφορετική: Πολλά από τα «γεγονότα» ήταν παραποιημένα ή εντελώς ψευδή, κατασκευασμένα σε στούντιο με μία ομάδα πληρωμένων τύπων που κρατούσαν καλάσνικοφ. Ο πόλεμος δεν ήταν για ανθρωπιστικούς λόγους – ήταν για γεωπολιτικά συμφέροντα. Αλλά μέχρι να αποκαλυφθεί η αλήθεια, οι βόμβες είχαν ήδη πέσει, οι άνθρωποι είχαν ήδη πεθάνει, η χώρα είχε ήδη καταστραφεί.
Και το ίδιο σενάριο επαναλήφθηκε ξανά και ξανά. Στο Ιράκ, τα ΜΜΕ μας έπεισαν ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν είχε «όπλα μαζικής καταστροφής» – κάτι που αποδείχθηκε ψέμα. Αλλά μέχρι να το μάθουμε, ο πόλεμος είχε κοστίσει εκατοντάδες χιλιάδες ζωές. Στη Λιβύη, μας έπεισαν ότι ο Καντάφι ήταν τύραννος που έπρεπε να ανατραπεί – και τώρα η Λιβύη είναι αποτυχημένο κράτος, σκλαβοπάζαρο, χάος. Αλλά πόσοι δημοσιογράφοι ζήτησαν συγγνώμη; Πόσα κανάλια παραδέχτηκαν ότι προωθούσαν προπαγάνδα; Κανένα. Γιατί η δουλειά των ΜΜΕ δεν είναι να πουν την αλήθεια – είναι να πουλήσουν την αφήγηση που εξυπηρετεί αυτούς που τα χρηματοδοτούν.
Και σήμερα, στη Μέση Ανατολή, το ίδιο παιχνίδι συνεχίζεται. Βλέπουμε νοσοκομεία να βομβαρδίζονται, παιδιά να σκοτώνονται, ολόκληρες γειτονιές να ισοπεδώνονται – και τα ΜΜΕ; Μερικά τα αγνοούν εντελώς. Άλλα τα δικαιολογούν ως «αυτοάμυνα». Άλλα επιλέγουν ποιους νεκρούς να δείξουν και ποιους όχι, ποιο πόνο να τον κάνουν «ανθρώπινο ενδιαφέρον» και ποιο να τον αγνοήσουν ως «παράπλευρη απώλεια». Ο ίδιος θάνατος, αλλά διαφορετική αξία – ανάλογα με το ποιος πεθαίνει και ποιος σκοτώνει. Και έτσι, οι μάζες παραμένουν αδιάφορες, παθητικές, ή ακόμα χειρότερα – υποστηρικτικές σε πολέμους που δεν θα υποστήριζαν ποτέ αν έβλεπαν την πλήρη εικόνα.
Η προπαγάνδα δεν είναι κάτι που έγινε μόνο στη ναζιστική Γερμανία ή στη Σοβιετική Ένωση. Η προπαγάνδα είναι εδώ, τώρα, κάθε μέρα, στην τηλεόρασή σου, στο κινητό σου, στα social media σου. Και το χειρότερο; Δεν την αναγνωρίζεις, γιατί έχει γίνει τόσο εξελιγμένη που φαίνεται σαν «ενημέρωση». Τα ΜΜΕ δεν σου λένε «πίστεψε αυτό» – σου δείχνουν συγκεκριμένες εικόνες, σου επαναλαμβάνουν συγκεκριμένες λέξεις, σου φέρνουν συγκεκριμένους «ειδικούς» – και σιγά-σιγά, χωρίς να το καταλάβεις, το μυαλό σου διαμορφώνεται. Και όταν το συνειδητοποιήσεις ότι σε χειραγώγησαν, ο πόλεμος έχει ήδη γίνει. Οι νεκροί έχουν ήδη θαφτεί. Και το επόμενο αφήγημα έχει ήδη αρχίσει.
Οπότε την επόμενη φορά που δεις τίτλο που σου λέει «πρέπει να επέμβουμε», «πρέπει να σώσουμε», «πρέπει να τιμωρήσουμε» – σταμάτα. Και ρώτα: Ποιος το λέει αυτό; Ποιος το πληρώνει; Ποιος κερδίζει από αυτόν τον πόλεμο; Γιατί οι πόλεμοι δεν ξεκινούν από το πουθενά. Κατασκευάζονται. Και το πρώτο πεδίο μάχης δεν είναι η γη – είναι το μυαλό σου.
Σχολιάστε το άρθρο μας
Αναδημοσιεύστε το ΠΑΝΤΑ με ενεργό link της πηγής.
Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. To ιστολόγιο μας δεν υιοθετεί τις απόψεις των αρθρογράφων, ούτε ταυτίζεται με τα θέματα που αναδημοσιεύει από άλλες ενημερωτικές ιστοσελίδες και δεν ευθύνεται για την εγκυρότητα, την αξιοπιστία και το περιεχόμενό τους.
Ακολουθήστε το ellinikiafipnisis.com
στο Facebook…
στο Twitter
στο Viber
στο Telegram
στο GAB…
κοινοποιήστε το και στους φίλους σας!
